Miękisz Stary. XVIII-wieczna cerkiew w ruinie.

Cerkiew pw. Pokrow Przeświętej Bogarodzicy w Miękiszu Starym.

Droga z Krakowa w Bieszczady, najczęściej prowadziła nas autostradą do Tarnowa i szosami przez Jasło i urzekające Krosno. Na dzień przed kolejnym wyjazdem w rodzinne strony, odkryłem przypadkiem cerkiew w Miękiszu Starym. Podekscytowany, nie mogłem odmówić sobie możliwości jej zobaczenia, szczególnie, że gaz na stacji kosztował niecałe 2 zł, a 150 km dodatkowej drogi to przecież żadna różnica. Z Krakowa do Ustrzyk Górnych pojechaliśmy więc przez Radymno.

k

Jako dzieciak każde wakacje spędzałem w tamtej okolicy u Dziadków we wsi Łowce. Dokładnie 5 km od wspomnianego powyżej Radymna. O Miękiszu Starym nigdy jednak nie słyszałem, choć to jedyne 25km od domu Dziadków.

Słońce od samego rana mocnymi promieniami umilało nam wycieczkę. Dojechaliśmy. Było parę minut po 11:00.  Choć do Miękisza przyjechaliśmy w iście wakacyjnych nastrojach, po przejściu pod wiekowym kasztanowcem, zamilklismy aż do czasu powrotu do samochodu. Cerkiew od pierwszej chwili wywarła na nas piorunujące wrażenie.

DSCN9394

Świątynia znajduje się na niewielkim wzgórzu, w pobliżu szerokiego, szkolnego parkingu. Otoczona jest wiekowymi drzewami i ich rozrośniętymi gałęziami, które skrzętnie starają się ukryć siedemdziesiąt lat zaniedbań i jej dzisiejszy, opłakany stan.

DSCN9322
DSCN9382

Jak podają źródła, świątynia w dziejszej formie powstała prawdopodobnie w roku 1811, kiedy do istniejącego od ok. 1615 roku drewnianego sanktuarium, dobudowano nawę i babiniec. W efekcie otrzymaliśmy drewnianą cerkiew, która jako jedna z nielicznych w południowo-wschodniej Polsce posiada cechy murowanego budownictwa baroku. Inaczej mówiąc łączy ona elementy typowe dla ukraińskich cerkwi greckokatolickich, jednocześnie nawiązując w swojej bryle do architektury rzymskokatolickich kościołów barokowych.

DSCN9332

Od 1947 roku, kiedy w ramach Akcji „Wisła”, ukraińska ludność wsi została wysiedlona, cerkiew została pozbawiona opieki. W latach ’60 XX wieku jej wyposażenie wywieziono do Muzeum Zamku w Łańcucie, a pomiędzi ścianami nawy zaczął hulać wiatr. W latach 80′ rozebrano stojącą obok cerkwi dzwonnicę.

DSCN9353

Puste wnętrze cerkwi mocno pobudza do refleksji. Samo przekroczenie progu światyni nie należy do łatwych. Nigdzie nie widziałem tabliczki  z zakazem wejścia, jednak ostrzegam, że w środku jest bardzo niebezpiecznie. Konstrukcja cerkwi jest mocno nadszarpnięta przez czas. Przez zabite deskami okna padają wąskie smugi światła, oświetlając świętych bez twarzy i rąk. Polichromie dosłwonie sypią się nam na głowę.  Pod ostatnią ławką, niedaleko chóru znajdujemy uwite gniazdo. Każdy krok stawiamy w ciszy.  Nie sposób opisać zapachu jaki unosi sie w powietrzu. Mieszanka drewna z ziemią, której pełno tu pomiędzy zerwanymi deskami podłogi.

DSCN9357

Zwykle podczas zwiedzania różnych światyń staramy się rozpoznawać wizerunki świętych po ich atrybutach. Prowadzimy swojego rodzaju grę w której wygrywa ten, któremu uda się odgadnąć ich większą ilość. Tym razem, poruszeni tym co widzimy, z poczuciem bycia intruzem, który przyjechał tu jedynie zaspokoić swoją ciekawość, jesteśmy w środku dosłownie 2-3 minuty. O grze nie ma nawet mowy.

DSCN9361

Z pewnością nieco dłużej udało się przebywać we wnętrzu tej świątyni Marcinowi Polańskiemu – autorowi poniższego filmu z 2010 roku, na którym możecie przyjrzeć się cerkwi z bliska.

Miejscowa parafia rzymskokatolicka nie posiada niestety wystarczających środków finansowych na renowację śwątyni. W 2015 roku Pani Anna Janik z portalu nowiny24.pl w artykule pt. Nikt nie chce starej cerkwi w Miękiszu Starym opisała stanowisko Podkarpackiego Konserwatora Zabytków, który dwa lata temu zastanawiał się nad wywłaszczeniem parafii w Miękiszu Starym i przekazaniu cerkwi gminie Laszki. Rozważane było również przekazanie zabytku Skarbowi Państwa. Jak sytuacja wygląda dziś? Czy powstało może jakieś stowarzyszenie opiekujące się cerkwią?

DSCN9397

O całej sytuacji opowiada film zrealizowany w 2015 roku przez TVP3 Rzeszów. Zobaczycie w nim wypowiedzi mieszkańców Miękisza Starego, wywiad z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków oraz ujęcia z terenu cerkwi.

Jeśli zechcenie zobaczyć cerkiew na własne oczy, na ostatni odcinek drogi z Krakowa do Miękisza Starego polecam wybrać trasę przez Łazy i Wietlin Trzeci. Krótsza o 3km droga przez Charytany prowadzi betonowymi płytami, gdzie co prawda pojedziecie przez przyjemny las, jednak 15 km/h.

Chętnie dowiem się od Was jak dziś wygląda sytuacja opieki nad cerkwią.

Martin Martinger

DSCN9321

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s